เทศกาลแห่งความสุข

เทศกาลแห่งความสุข

By NusNus

           อาจจะทำให้คนอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยน้อยใจไปบ้าง แต่ก็อยากจะบอกว่าคริสมาสต์เป็นเทศกาลที่คนไทยครึกครื้นจริง ๆ ไม่ว่าจะมีการประดับสถานที่ต่าง ๆ แล้วยังมีการให้ของขวัญกันพ่วงไปกับปีใหม่ หากจะถามถึงวันสำคัญของเด็ก ๆ แล้ว ยากที่จะเลี่ยงว่าคริสมาสต์ต้องเป็นอันดับต้น ๆ
           ที่บทความนี้จะเขียนถึงแล้วจริง ๆ ไม่ได้เกี่ยวกับวันคริสมาสต์ แต่หลังจากได้สังเกตถึงเทศกาลแห่งความสุขต่าง ๆ ก็รับรู้ได้ว่าคนทั่วไปก็มีความสุขจริง ๆ
 แล้วทำไมเทศกาลแห่งความสุขถึงก่อให้เกิดความสุขได้ ในบทความนี้เราจะอธิบายเหตุการณ์นี้ด้วยศาสตร์จิตวิทยา
           ความสุขนั้นเป็นอารมณ์ประเภทหนึ่ง และคงไม่ต้องอธิบายหน้าตาของความสุขว่าเป็นอย่างไร เพราะเชื่อว่าคนทั่วไปรู้จักความสุขเป็นอย่างดี แต่ความสุขก็เกิดได้จากหลายสาเหตุที่แตกต่างกันออกไป หากมองทางชีวะวิทยาแล้ว ปัจจัยที่มีผลดีต่อร่างกายก็จะก่อให้เกิดความสุขได้ทั้งนั้น เช่น อากาศเย็นสบาย การได้กินอาหารถูกปาก การมีเพศสัมพันธ์ หรืออาจจะเป็นความต้องการพื้นฐานที่เหนือกว่านั้นที่สนองกับความต้องการพื้นฐานของมนุษย์เช่น การได้เข้าสังคมกับกลุ่มที่เข้ากับตนได้ ความสุขยังเกิดได้จากอีหลากหลายรูปแบบมากมาย
           สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจคืออารมณ์ของคนนั้นไม่มีหลักเกณฑ์แน่นอน แต่ละคนจะมีการรับรู้แตกต่างกันไป บางสิ่งทำให้คนหนึ่งมีความสุขได้ แต่ก็ทำให้อีกคนไม่มีความสุข หรือแม้แต่สิ่งเดียวกันก็ไม่อาจจะทำให้เกิดความสุขกับคนเดียวกันได้ทุกครั้ง
และความไม่มีหลักเกณฑ์ของอารมณ์ส่งผลให้มีกลไกอย่างอื่นส่งผลต่อมันโดยที่เราไม่รู้ตัวได้ง่าย
            บางครั้งคนเรา เพียงแค่บอกว่าต่อไปควรจะเป็นอย่างไร คนเราก็มักจะทำหรือรู้สึกแบบนั้นจริง ๆ เช่น หากเราเข้าร้านอาหารที่มีเพื่อนบอกเราว่าอาหารร้านนี้อร่อยมาก เราก็มีแนวโน้มที่รู้สึกได้ว่าอาหารร้านนี้อร่อย และในหลายครั้งที่เรากินสมุนไพรที่มีคนบอกว่ากินแล้วจะหายเครียด เราก็มักจะหายเครียดจริง ๆ แม้ความจริงสมุนไพรนั้นไม่มีฤทธิ์แบบนั้นเลย เช่นเดียวกับเทศกาลแห่งความสุข การที่คนทั่วไปคิดอยู่เสมอว่ามันเป็นเทศกาล “แห่งความสุข” พอถึงช่วงเวลานี้คนก็มักจะมีความสุขจริง ๆ
           ไม่ใช่เพราะสมองเชื่ออะไรง่าย แต่การตัดสินใจสิ่งต่าง ๆ รวมถึงอารมณ์ความรู้สึกของสมองมีการต้องใช้ข้อมูลต่าง ๆ ในการช่วยตัดสินมากมาย การได้รับข้อมูลอะไรบางอย่างก็ไปกระทบต่อการตัดสินใจที่สะแสดงพฤติกรรมรวมถึงอารมณ์โดยที่เราไม่รู้ตัว และการได้รับข้อมูลเบื้องต้นว่า “จะมีความสุข” เราก็มักจะเลือกหาสิ่งที่ทำให้เรามีความสุขโดยไม่รู้ตัวเช่นเดียวกัน จิตวิทยาเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า Priming
นอกจากนี้ การที่คนอยู่ร่วมกันเป็นกลุ่มสังคมนั้น สร้างกลไกที่มีผลต่อพฤติกรรมของคนมากมาย บางครั้งพฤติกรรมรวมถึงพฤติกรรมภายใน เช่น อารมณ์ ก็มักจะได้รับอิทธิพลมาจากบุคคลอื่นด้วย กลไกอย่างหนึ่งคือการคล้อยตามคนหมู่มาก ในเทศกาลแห่งความสุข ตามสถานที่ต่าง ๆ มักจัดกิจกรรมต่าง ๆ ที่เป็นกิจกรรมรื่นเริงมากมาย คนทั่วไปก็มักจะทำตามกันและจัดกิจกรรมกันไม่ว่าจะเป็นที่บ้าน โรงเรียน หรือหน่วยงาน เทศกาลแห่งความสุขเลยมีแต่กิจกรรมที่เอื้อให้เกิดความสุข
กิจกรรมเหล่านี้ไม่เพียงทำให้คนมีความสุขโดยตรง การที่คนอื่นได้มาเห็นคนจำนวนมากมีความสุข ก็มักจะมีแนวโน้มที่จะคล้อตามและมีความสุขตามไปด้วยโดยไม่รู้ตัว
เหมือนกับตอนที่เราไม่รู้ว่าควรจะทำอย่างไร เราก็มักจะดูคนรอบข้าง ถ้าเราไม่เคยขึ้นรถไฟฟ้ามาก่อน เราก็จะดูว่าคนก่อนหน้าเราทำอย่างไรเราก็ทำตาม เช่นเดียวกัน ในบางครั้งการที่เราไม่มีอารมณ์อื่นใดเข้มข้น หากเราเห็นคนส่วนใหญ่มีความสุข เราก็จะมีความสุขตาม
ยิ่งไปกว่านั้นพอคนจำนวนมากสุข ก็จะมีคนสุขตาม แล้วคนมีความสุขก็จะมีมากขึ้น ยิ่งทำให้มีคนสุขตามมากยิ่งขึ้น
ในสังคมปัจจุบันปัญหาด้านสุขภาพจิตเสื่อมโทรมจากความเครียดนั้นมีเยอะเหลือเกิน การที่มีเหตุการณ์ที่ทำให้คนทั่วไปมีความสุขนั้นจึงเป็นเรื่องควรสนับสนุน เพราะการมอบความสุขให้แก่กันยังไงก็เป็นเรื่องดีอยู่แล้ว
อย่างไรก็ตาม คงไม่เหมาะที่จะจัดกันตลอดทุกเดือน เพราะคงจะทำให้ทุกข์จากกระเป๋าแห้งเพราะซื้อของขวัญ และการจัดปาร์ตี้.