Get Flash to see this player.
ละครน้ำเน่า ความสุขที่เดาได้
เรื่อง: NusNus
วันก่อนไปนั่งกินข้าวกับเพื่อนที่ตลาดสามย่าน สามย่านเป็นตลาดที่มีจุดเด่นบางอย่างคือทีวีเปิดช่องเดียวกันหมดทุกร้าน อาจจะเป็นกลยุทธ์ความเท่าเทียมของร้านอาหารที่นั่นก็คือ ชนิดอาหาร ราคาอาหาร คุณภาพอาหาร และรายการทีวีที่ดูแกล้มอาหารเหมือนกันหมด! แต่วันนี้ไม่ได้จะพูดเรื่องการตลาดหรือรสชาติอาหาร แต่ที่จะพูดถึงคือสิ่งที่เปิดในขณะนั้นคือละครเรื่อง “จำเลยรัก” ที่ทำให้ผู้เขียนตระหนักว่าละครน้ำเน่ายังคงอยู่คู่สังคมไทยมาเนิ่นนานจนถึงปัจจุบัน
ก่อนอื่นขอจำกัดความก่อนว่า “ละครน้ำเน่า” ที่เรียกในที่นี้ไม่ได้มองในแง่ลบ แต่มันเป็นชื่อประเภทของละครที่คนไทยรู้และเข้าใจเป็นอย่างดี (ถ้าเป็นภาษาอังกฤษเขาเรียกกันว่า soap opera)
ตั้งแต่ยังเด็กแล้วพ่อชอบบ่นเสมอ ๆ ขณะที่คนทั้งบ้าน (แน่นอนคนเขียนคอลัมน์ด้วย) นั่งดูละครน้ำเน่าเรื่องต่าง ๆ ว่าซ้ำซาก ไร้สาระ เนื้อเรื่องเดาออก แต่คนทั้งบ้านก็ไม่ค่อยจะสนใจและก็นั่งดูต่อไป จนถึงเมื่อวันที่พูดแต่ต้นเรื่อง เพื่อนผู้ชายที่นั่งกินข้าวด้วยกันก็ยังบ่นว่าละครน้ำเน่าไม่มีคุณภาพ และไร้สาระ เรียกกันว่าก็บ่นกันมาร่วมสิบกว่าปีเลยทีเดียว!
ถึงจะมีคนบ่น คนด่ายังไง แต่ที่น่าสนใจคือละครน้ำเน่ายังคงอยู่คู่สังคมไทยมานานแสนนาน และยังคงครองใจประชากรส่วนใหญ่ที่ดูทีวีในช่วงหลังข่าวภาคค่ำ ไม่ว่าจะเป็นคุณหญิง นักเรียน แม่ค้า ไปจนถึงทุกคนที่มีทีวี ถึงแม้ตอนนี้เคเบิ้ลทีวีจะได้รับความนิยมเท่าไหร่ แต่เวลาหลังข่าวก็ยังคงเป็นของละครอยู่ดี
แน่นอนว่าจิตวิทยาอธิบายเกี่ยวกับคน การที่คนชอบละครน้ำเน่าก็น่าจะอธิบายด้วยจิตวิทยาได้เช่นกัน
อาจารย์จิตวิทยาสังคมท่านหนึ่งเคยพูดประเด็นนี้ในห้องเรียน แล้วเคยบอกให้ฟังว่า ที่ละครน้ำเน่าเป็นที่ชื่นชอบของคนไทยส่วนใหญ่ เพราะคนไทยส่วนมากเป็นคนที่มีรายได้ปานกลางถึงต่ำ ละครน้ำเน่าที่มีเรื่องราวของบุคคลร่ำรวย ใส่เสื้อผ้าหรูหราฟู่ฟ่า นางเอกสวย พระเอกหล่อ มันก็เหมือนกับสิ่งที่ไม่ได้เจอในชีวิตประจำวัน และสิ่งเหล่านั้นเป็นสิ่งที่พวกเขาต้องการจะได้ แม่ค้าที่ขายข้าวอยู่ในตลาดกลับมาบ้านคงไม่อยากดูละครที่ทั้งวันนางเอกอยู่ในตลาด พระเอกทำงานอยู่ในโรงงาน เพราะสิ่งเหล่านี้เขาก็คงเห็นอยู่ทุกวันจนเบื่อ
อีกส่วนหนึ่งคือเนื้อเรื่องเดิม ๆ เช่น ตัวอิจฉาแย่งพระเอกจากนางเอก พระเอกหึงนางเอกที่อยู่กับเพื่อนเก่า การแก่งแย่งมรดกหลายล้าน จนถึงการสลับลูกของคนรวยและคนจน ทำไมคนถึงยังอยากดูเรื่องราวแบบนี้ ที่หลายเรื่องแค่ดูสองสามตอนแรกก็พอจะเดาตอนอวสานได้แล้ว
ตามธรรมชาติของคนเราชอบที่จะเข้าใจมากกว่าจะไม่เข้าใจ เช่น ท่านผู้อ่านที่อ่านมาถึงย่อหน้านี้แล้วยังไม่เข้าใจว่าคนเขียนมันเขียนอะไรของมัน ก็คงไม่ชอบใจแน่ ๆ และคนเราพยายามเติมเต็มสิ่งที่ขาดหาย ถึงแม้จะมีไม่ครบแต่คนเราก็พยายามจะมองให้มันสมบูรณ์ เช่น ท่านผู้อ่านลองอ่านประโยคนี้ ”กา_ครั้_หนึ่_น_นม_แล้_”
อ่านว่า “กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว” ถูกต้องเก่งมาก เอาไปสิบคะแนน งั้นลองข้อต่อไป
”_ม่_อ_อี_ แ_ _”
เดาถูกไหมว่ามันอ่านว่า “ไม่เอาอีกแล้ว” คนไหนอ่านออกก็ไม่เป็นไร เก่งมากตบมือให้เลย แประ แประ แต่คนอ่านไม่ออกสิ รู้สึกขัดใจบ้างไหม เช่นเดียวกัน ละครไทยเหมือนโจทย์ข้อแรก มองปุ๊บก็เข้าใจทะลุปรุโปร่ง เรื่องราวหรือปมปริศนาในเรื่องก็เดาได้ไม่ยาก จะให้พูดก็คือดูแล้วไม่เครียด และไม่ขัดใจนั่นเอง
อีกอย่างคือคนเราชอบความคงเส้นคงวา หรือเสมอต้นเสมอปลาย เช่น
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 15 28
รู้สึกขัดใจกับ 15 28 มั่งหรือเปล่า ถ้าเปลี่ยนเป็น 14 15 จะดูราบรื่นกว่า ละครน้ำเน่าจะมีเนื้อเรื่องที่เดาง่าย และคงเส้นคงวา เช่น ตอนต้นเรื่องนางเอกเกลียดพระเอก ต่อมามีเหตุการณ์ที่ทำให้ทั้งสองคนรักกัน ต่อมาจะมีเหตุการณ์ทำให้ทั้งสองผิดใจกัน แต่ในที่สุดทั้งสองก็จะแต่งงานกันอย่างมีความสุข เรียกได้ว่าพอดูปุ๊บก็รู้ตอนจบทันที แล้วก็จบแบบนั้นจริง ๆ เสียด้วย ไม่มีเลข 15 28 มาให้ขัดใจเหมือนหนังสมัยใหม่ที่มีหักมุม ซ่อนเงื่อน
ก็ไม่ได้หมายความว่าละคร หรือหนังที่มีปริศนาเข้าใจยาก หรือเดาเนื้อเรื่องไม่ได้เลย จะไม่ใช่ละครที่ดี แต่ว่ากลุ่มเป้าหมายมันต่างกัน เพราะคนส่วนใหญ่ที่ดูละครน้ำเน่า ดูเพื่อคลายเครียดจากการทำงานเหนื่อยล้ามาทั้งวัน เรื่องที่เข้าใจง่ายเดาง่ายมันย่อมไม่ขัดใจ และเบาสมองมากกว่า เรื่องแบบนี้ไม่ว่าเวลาผ่านไปนานเท่าไหร่ก็เหมือนเดิม
เสน่ห์อีกอย่างของละครไทยคือต้องดูเป็นหมู่คณะถึงจะสนุก ดูแล้วเงียบ ๆ คิดอยู่คนเดียวไม่สนุกแน่ ๆ ต้องดูกับเพื่อนฝูง หรือครอบครัว คอยวิจารณ์ และเดากับคนอื่น ๆ ว่าฉากต่อไปจะเกิดอะไรขึ้นจะสนุกมากขึ้นหลายเท่า ไม่เชื่อคืนนี้หลังข่าวลองเรียกคนในครอบครัวมาดู อาจได้อรรถรส และสร้างความสามัคคีในหมู่คณะไปในตัว
แล้ว น. 13+ จะมีประโยชน์ก็งานนี้แหละ
แถมอ้างอิง ถ้าอยากรู้เพิ่มเติม คลิกที่ข้างล่างนี้
▼ Show me! ▼
Tags: cognitive, จำเลยรัก, จิตวิทยา, ทีวี, ปัญหา, ละครไทย, เขียน
February 5th, 2008 at 10:39 am
ฮ่าๆๆ เจ๋ง!!!
February 7th, 2008 at 12:09 am
ผมมองคำว่า “น้ำเน่า” ต่างมุมจากผู้เขียนนะครับ ผมคิดว่าคำนี้ไม่ได้มีที่มาจาก “Soap opera” แต่อย่างใด แต่เป็นคำที่คนไทยคิดขึ้นเองนี่แหละ และมันเป็นคำที่มีนัยทางลบอย่างแน่นอน (ตรงข้ามกับ “ละครน้ำดี”)
“น้ำเน่า” หมายถึง น้ำเสีย ซึ่งมักเป็นน้ำขัง ที่ไม่มีการถ่ายเท หรือแลกเปลี่ยนหมุมเวียน
ดังนั้น “ละครน้ำเน่า” จึงหมายถึง ละครที่มีพลอตเดิมๆ ซ้ำๆ ซากๆ จนคนดูจับทางได้ อย่างที่คุณว่า
ส่วนคำว่า “Soap opera” มีที่มาจากละครวิทยุสมัยก่อนที่มีบริษัทสบู่เป็นสปอนเซอร์หลัก
February 7th, 2008 at 11:33 pm
เขียนได้เจ๋งมาก
หารูปมาได้ยังไงเนี่ย
February 8th, 2008 at 8:29 pm
คุณหมาดำพูดถูกนะครับ
ที่ว่า soap opera มาจากละครวิทยุที่บริษัทสบู่เป็นสปอนเซอร์
ที่มาของคำว่า soap opera จึงต่างจากละครน้ำเน่า
แต่ความหมายของ 2 คำนี้เหมือนกันนะครับ
คำของไทยอาจให้ความหมายเชิงลบนิดๆ
แต่คำของฝรั่งที่เราฟังแล้วรู้สึกกลางๆ
แต่สำหรับฝรั่งเองอาจรู้สึกลบนิดๆกับคำนี้ก็ได้
ข้อมูลเกี่ยวกับ soap opera
http://en.wikipedia.org/wiki/Soap_opera
February 22nd, 2008 at 2:50 pm
อยากได้เพลงอ่าค่ะ(อันที่เก่าๆๆอ่าค่ะ)
โพสลิ้งไว้ให้หน่อยได้ไหมค่ะ
February 22nd, 2008 at 4:58 pm
ลอง search ใน google ดูสิ
ใช้คำว่า ” จำเลยรัก สวลี “
March 9th, 2008 at 2:51 pm
ผมเห็นด้วยนะครับที่ผู้เขียนบอกว่า ” ตามธรรมชาติของคนเราชอบที่จะเข้าใจมากกว่าจะไม่เข้าใจ” แต่นั่นก็ยังไม่เพียงพอที่จะอธิบายว่า “ทำไมคนต้องดูละครน้ำเน่า” แม้ว่าละครน้ำเน่าจะเข้าใจได้ง่าย แต่สิ่งอื่นที่เข้าใจได้ง่ายและไม่ใช่ละครน้ำเน่าก็มีอยู่ตั้งมากมาย ทำไมคนถึงไม่ไปติด สารคดีสัตว์โลกมันดูเข้าใจยากกว่าละครน้ำเน่านักหรือ?
ผมอยากเสนอบทบทวิเคราะห์ของ Roland Barthes เรื่อง “โลกของมวยปล้ำ” ในการใช้อธิบายปรากฏการณ์การดูละครน้ำเน่าของคนไทย แม้ Barthes จะวิเคราะห์เรื่องการชมมวยปล้ำ แต่หากนำมาจับกับ “ละครไทย” คำอธิบายที่ได้คงไม่ต่างกัน
Barthes กล่าวว่า “สิ่งที่ผู้ชมต้องการคือภาพของอารมณ์ มิใช่ตัวอารมณ์จริง ทั้งในมวยปล้ำและในละคร ความจริงหรือความลวงมิใช่ประเด็นปัญหา เพราะสิ่งที่ผู้ชมคาดหวังก็คือ การแสดงสถานการณ์เชิงคุณค่าให้เข้าใจได้อย่างแจ่มแจ้ง ซึ่งในสังคมจริง สถานการณ์ทำนองนี้มักจะเพียงปรากฎในลักษณะแฝงเร้น…” (จาก Mythologie แปลโดย วรรณพิมล อังคศิริสรรพ)
ละครน้ำเน่าเป็นเสมือนตัวแทนของโลกแห่งความเป็นจริง(ที่มิใช่ความจริง) ในโลกแห่งความเป็นจริงนั้นความดีเลวยากเป็นสิ่งที่จะแยกแยะ พระเอกผู้ร้ายสับสนปนเปกันอย่างแยกไม่ออก สิ่งต่างๆ ที่เรารับรู้มักขัดแย้งกันเองและไม่เป็นไปตามมาตรฐานที่สร้างขึ้นในใจ ซึ่งบางทีมันก็ทำให้คนเรารู้สึกสับสนและไม่อาจหาคำอธิบายปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นตรงหน้าได้
แต่ละครน้ำเน่าสามารถสร้างโลกเสมือนจริงขึ้นมา โลกที่แบ่งแยกความดีเลวไว้อย่างชัดเจน ใครเป็นพระเอกหรือผู้ร้ายคาดเดาได้ไม่ยาก(จะว่าไป ไม่ต้องเดาด้วยซ้ำ) ไม่มีนัยยะใดๆ ที่คลุมเครือหรือแอบแฝง สิ่งเหล่านี้ทำให้คนดู “พอใจ” ว่าพวกเขาสามารถ “เข้าใจ” โลกที่ปรากฎตรงหน้าได้ และไม่รู้สึกสับสนคลุมเครือเหมือนโลกแห่งความเป็นจริง
ลองหา “Mythologies” มาอ่านดูนะครับ แปลเป็นไทยในชื่อ “มายาคติ” แปลโดย วรรณพิมล อังคศิริสรรพ ข้างในมีบทความที่วิเคราะห์นัยยะต่างๆ ที่แทรกซึมอยู่ในสังคมได้อย่างน่าสนใจทีเดียว
March 15th, 2008 at 4:41 pm
อื้ม ก้อนะ
May 30th, 2008 at 12:12 am
^^ ดีเลยค่ะ
June 16th, 2008 at 9:21 pm
ละครน้ำเน่ามีหลายรูปแบบ แต่ที่จะนำเสนอในวันนี้ ขอเสนอ 2 รูปแบบ
ประเภทพ่อลำเอียง
1.พระเอกจะเป็นลูกคนกลาง
2.พระเอกจะเรียนไม่เก่ง แต่จะเก่งพวกศิลปะ หรือด้านเครื่องยนต์กลไก ซึ่งพ่อจะเห็นว่าเป็นงานที่ไร้เกียรติ
3.พี่ชายคนโตของพระเอกจะเป็นคนเรียนเก่ง เป็นลูกรักของพ่อ
4.พระเอกมักจะมีข้อขัดแย้งกับพ่อตลอด และถูกตีเสมอ
5.พระเอกจะมีเพื่อนสาวคนหนึ่ง สนิทกันมาตั้งแต่เด็ก ซึ่งเพื่อนสาวจะคอยให้กำลังใจพระเอก แต่พระเอกจะไปหลงรักสาวสวยคนอื่นซึ่งไม่ได้คิดจริงใจกับพระเอก จนมองข้ามความดีของเพื่อนสาวไป (ซึ่งเพื่อนสาวก็คือนางเอกนั่นแหละ) จนกระทั่งตาสว่าง พระเอกก็จะมองเห็นความดีของนางเอกเอง
6.แม่จะเป็นคนที่เข้าใจลูก และรักลูกๆ ยุติธรรม
7.ต่อมา พระเอกก็จะถูกขับไล่ออกจากบ้าน และไปเข้าทำงานในด้านที่ตัวเองถนัดและประสบความสำเร็จในชีวิต
8.เมื่อกลับมาบ้านอีกครั้ง พ่อก็จะเข้าใจในสิ่งที่ทำทั้งหมด และจบลงอย่างมีความสุข
July 7th, 2008 at 9:26 pm
อย่ายกแต่ละครน้ำเน่าเลยลองยกตัวอย่างละครน้ำดีมาให้หายสงสัยหน่อยเถอะว่าละครนำดีหน้าตาเป็นยังไง
November 4th, 2008 at 8:23 pm
เปะ เปะ